Instalar cámaras de seguridade converteuse en algo cotián en empresas, comunidades, comercios e despachos. O que moitas veces non se coñece con precisión é que gravar imaxes de persoas é un tratamento de datos persoais e, como tal, está sometido a unha normativa esixente. Esta guía xeral explica que di a lei española sobre videovixilancia: que marco legal se aplica, que principios hai que respectar, como se informa, canto tempo se conservan as imaxes e que regras específicas rexen cando as cámaras afectan a persoas traballadoras.
En 20 segundos
- A videovixilancia de seguridade réxese polo RGPD e o art. 22 da LOPDGDD.
- Rexen os principios de finalidade lexítima (seguridade) e minimización: só se grava o imprescindible.
- Hai que informar cun cartel visible (modelo AEPD) máis a información ampliada do art. 13 RGPD.
- As imaxes suprímense no prazo legal do art. 22 LOPDGDD (con carácter xeral, un mes).
- Con cámaras no contorno laboral aplícase o art. 89 LOPDGDD: información previa e expresa ao persoal.
O marco legal da videovixilancia
A videovixilancia non ten unha lei propia e illada: apóiase en dúas normas que operan de forma conxunta. A base é o Regulamento Xeral de Protección de Datos (RGPD, Regulamento UE 2016/679), porque as imaxes de persoas identificables son datos persoais. Sobre esa base, o art. 22 da LOPDGDD (Lei Orgánica 3/2018) regula de forma específica o tratamento de imaxes con fins de seguridade.
O art. 22 LOPDGDD habilita a persoas físicas e xurídicas a captar e tratar imaxes a través de sistemas de cámaras coa finalidade de preservar a seguridade das persoas e bens, así como das súas instalacións. Esa é a finalidade típica dunha cámara de seguridade: previr e, no seu caso, acreditar furtos, roubos, danos ou agresións.
A base xurídica habitual desta finalidade é o interese lexítimo do responsable (art. 6.1.f RGPD): non é necesario pedir o consentimento a quen entra nun espazo videovixiado, sempre que se cumpra o deber de información e o resto de garantías. Convén desmontar aquí un equívoco frecuente: non existe unha autorización previa da AEPD para instalar cámaras. O que a lei esixe non é un permiso, senón cumprir un conxunto de obrigas desde o deseño do sistema.
Cando o sistema afecta a persoas traballadoras, ao art. 22 súmase o art. 89 da LOPDGDD, que introduce garantías adicionais no ámbito laboral. E o deber de transparencia complétase sempre co art. 13 RGPD, que fixa a información que debe facilitarse ás persoas afectadas.
Os principios que rexen toda cámara
Antes de entrar en obrigas concretas, convén fixar os principios do RGPD que gobernan calquera sistema de videovixilancia. Son o filtro co que se decide que se pode gravar e que non.
Finalidade lexítima e determinada
A finalidade debe estar clara e delimitada de antemán: a seguridade de persoas, bens e instalacións. Unha vez fixada esa finalidade, as imaxes non poden reutilizarse para outros fins incompatibles. Gravar "por seguridade" e logo empregar as imaxes para medir a produtividade do persoal, analizar o comportamento de compra ou controlar horarios supón un uso desviado que a finalidade declarada non ampara.
Minimización
O sistema só debe captar o estritamente imprescindible para a finalidade de seguridade. Este principio ten consecuencias prácticas moi concretas: o número de cámaras, a súa orientación e o seu alcance deben axustarse ao necesario. Unha cámara que abarca moito máis do que a seguridade require incumpre a minimización aínda que a súa finalidade sexa lexítima.
Non gravar a vía pública máis alá do imprescindible
A captación da vía pública por particulares está limitada á franxa estritamente imprescindible para vixiar o acceso ao propio inmoble ou instalación. Non é admisible gravar a beirarrúa completa, o tránsito de viandantes, a calzada, os accesos de terceiros ou a fachada dun edificio veciño. Cando o equipo o permita, aplícanse máscaras de privacidade no software para anular as zonas que non deben gravarse.
Zonas onde non se pode gravar nunca
Hai espazos onde o dereito á intimidade prevalece de forma absoluta e nos que a instalación de cámaras está vedada: aseos, vestiarios e zonas de descanso. No ámbito laboral, esta prohibición é taxativa: o art. 89.1 da LOPDGDD impide instalar sistemas de videovixilancia (ou de gravación de sons) en lugares destinados ao descanso ou esparexemento das persoas traballadoras, como vestiarios, aseos, comedores e espazos análogos.
O deber de información: cartel e información ampliada
O deber de información (art. 13 RGPD) cúmprese en videovixilancia en dous niveis complementarios, tal como concreta o art. 22.4 da LOPDGDD.
O primeiro nivel é o dispositivo informativo: o coñecido cartel de zona videovixiada, que debe colocarse nun lugar suficientemente visible antes de acceder á zona gravada. A AEPD publica un modelo orientativo de cartel que serve de referencia gratuíta. O seu contido mínimo habitual inclúe:
- A indicación de que se trata dunha zona videovixiada (pictograma de cámara).
- A identidade do responsable do tratamento (nome ou razón social e forma de contacto).
- A finalidade do tratamento: seguridade.
- A base xurídica (habitualmente, interese lexítimo).
- A posibilidade de exercer os dereitos e a vía para facelo.
- A referencia a onde consultar a información ampliada.
O segundo nivel é a información ampliada do art. 13 RGPD, que debe manterse a disposición das persoas afectadas. Recolle todos os elementos esixidos: identidade e contacto do responsable e, no seu caso, do delegado de protección de datos; finalidades e base xurídica; destinatarios (por exemplo, as forzas e corpos de seguridade ou a autoridade xudicial cando proceda); prazo de conservación; dereitos e forma de exercelos; e o dereito a reclamar ante a AEPD. Esta información ponse a disposición de forma real e accesible: cartel ampliado en recepción, folleto, un código QR que enlace a unha URL ou un texto impreso a petición.
Prazo de conservación das imaxes
As gravacións non poden conservarse de forma indefinida. Deben suprimirse no prazo legalmente previsto polo art. 22 da LOPDGDD, que con carácter xeral é de un mes desde a súa captación. Pasado ese prazo, as imaxes deben eliminarse ou sobrescribirse de forma efectiva.
A única excepción é que as imaxes deban conservarse para acreditar a comisión de actos que atenten contra a integridade de persoas, bens ou instalacións. Nese caso, as gravacións relevantes ponse a disposición da autoridade competente (forzas e corpos de seguridade ou autoridade xudicial). Fóra dese suposto, non cabe conservar as imaxes "por se acaso".
Na práctica, isto tradúcese en configurar o gravador (DVR/NVR) ou o servizo na nube cun ciclo de sobrescritura automática que respecte o prazo. Cando se produce un incidente, extráese unicamente o fragmento relevante, custódiase coa trazabilidade adecuada e entrégase á autoridade, mentres o resto do sistema segue o seu ciclo normal de borrado.
"Unha cámara de seguridade xúlgase con tres preguntas: para que grava, que entra no encadre e canto tempo se garda o gravado. A lei non prohibe vixiar; o que esixe é que esas tres respostas estean pensadas e escritas antes de acender o sistema, non improvisadas por quen instala o cableado."
Mario P. Talamillo · Socio director, Certix®
Videovixilancia laboral: regras do art. 89 LOPDGDD
Cando as cámaras alcanzan as persoas traballadoras, a normativa suma garantías específicas. O art. 89 da LOPDGDD, en conexión coa facultade de control do art. 20.3 do Estatuto dos Traballadores, admite a videovixilancia con fins de control da actividade laboral, pero sométea a condicións estritas.
A primeira e máis importante é o deber de información previa e expresa: hai que informar con carácter previo, e de forma expresa, clara e concisa, ás persoas traballadoras e, no seu caso, aos seus representantes, acerca da existencia e as características do sistema. No ámbito laboral non abonda co cartel xeral de zona videovixiada como única vía de información sobre o control: a comunicación ao persoal debe ser previa e expresa.
A segunda é a prohibición absoluta xa mencionada do art. 89.1: non cabe instalar cámaras en lugares destinados ao descanso ou esparexemento (vestiarios, aseos, comedores e análogos), con independencia de calquera finalidade de control.
Ademais, toda medida de videovixilancia laboral debe superar o xuízo de proporcionalidade: ha de ser idónea para a finalidade perseguida, necesaria (sen alternativa menos invasiva) e equilibrada. Instalar cámaras de forma xeneralizada ou encuberta sobre o posto de traballo, sen esa análise previa, non atopa amparo no art. 89. Estas situacións requiren sempre unha análise xurídica individualizada.
Onde si e onde non se poden poñer cámaras
O criterio reitor é a minimización: captar só o necesario para a seguridade. Esta táboa resume a regra práctica sobre as zonas máis habituais.
| Zona | Pódese gravar? | Matiz normativo |
|---|---|---|
| Accesos e perímetro propio | Si | Finalidade de seguridade (art. 22 LOPDGDD). |
| Zonas interiores comúns e de tránsito | Si | Con cartelaría e minimización do encadre. |
| Vía pública | Só o imprescindible | Unicamente a franxa mínima para vixiar o acceso propio. |
| Inmobles e accesos de terceiros | Non | Non se poden enfocar vivendas ou locais veciños. |
| Postos de traballo | Con límites | Información previa e expresa (art. 89 LOPDGDD) e proporcionalidade. |
| Aseos, vestiarios e zonas de descanso | Nunca | Prohibición absoluta (art. 89.1 LOPDGDD). |
Checklist de cumprimento
Estes son os puntos mínimos que debe cubrir calquera sistema de videovixilancia para operar con garantías conforme á normativa:
- Finalidade de seguridade declarada e delimitada; sen usos desviados das imaxes.
- Cámaras orientadas só ao imprescindible; sen captar vía pública ampla nin inmobles de terceiros.
- Ningunha cámara en aseos, vestiarios nin zonas de descanso.
- Cartel de zona videovixiada visible en cada acceso, conforme ao modelo orientativo da AEPD.
- Información ampliada do art. 13 RGPD dispoñible e accesible (URL, folleto ou mostrador).
- Ciclo de sobrescritura configurado para respectar o prazo do art. 22 LOPDGDD (con carácter xeral, un mes).
- Protocolo para extraer e entregar imaxes á autoridade competente cando documenten un incidente.
- Acceso ao sistema restrinxido a persoas con función de seguridade, con credenciais individuais.
- Se o sistema afecta ao persoal, información previa e expresa ao persoal (art. 89 LOPDGDD).
- Tratamento de videovixilancia documentado dentro da actividade de tratamento da organización.
Preguntas frecuentes
Que normativa regula as cámaras de seguridade en España?
A videovixilancia con fins de seguridade réxese polo RGPD (Regulamento UE 2016/679) e polo art. 22 da LOPDGDD (Lei Orgánica 3/2018), que habilita a captación de imaxes para preservar a seguridade de persoas, bens e instalacións. O deber de información complétase co art. 13 RGPD e, se hai persoal afectado, co art. 89 LOPDGDD. Non existe autorización previa da AEPD: hai que cumprir un conxunto de obrigas desde o deseño do sistema.
É obrigatorio poñer un cartel de zona videovixiada?
Si. O art. 22.4 da LOPDGDD esixe un dispositivo informativo visible (o cartel de zona videovixiada) e manter a disposición a información ampliada do art. 13 RGPD. A AEPD publica un modelo orientativo de cartel que serve de referencia. Sen cartel visible, o sistema non cumpre o deber de información.
Canto tempo se poden conservar as imaxes das cámaras?
Deben suprimirse no prazo legalmente previsto polo art. 22 da LOPDGDD, con carácter xeral un mes desde a súa captación, salvo que deban conservarse para acreditar un incidente contra a integridade de persoas, bens ou instalacións, en cuxo caso ponse a disposición da autoridade competente. Non cabe destinalas a finalidades distintas da seguridade.
Pódense instalar cámaras para vixiar os traballadores?
Dentro de límites estritos. O art. 89 da LOPDGDD, xunto ao art. 20.3 do Estatuto dos Traballadores, admite a videovixilancia de control laboral se se informa previa e expresamente ao persoal e a medida é proporcionada. O art. 89.1 prohibe de forma absoluta as cámaras en vestiarios, aseos, comedores e zonas de descanso. Cada caso require análise individualizada.
Lecturas relacionadas
- Videovixilancia en tendas e comercios — como aplicar esta normativa ao caso concreto dun establecemento físico.
- Guía completa da LOPDGDD — o marco legal español no que se insire o art. 22.
Este contido é meramente orientativo e divulgativo; non constitúe en ningún caso asesoramento xurídico especializado. A aplicación da normativa a cada caso concreto require análise individualizada. A normativa autonómica sectorial pode ampliar ou modificar prazos e requisitos.
O teu sistema de videovixilancia cumpre a normativa?
En Certix revisamos a túa instalación de cámaras cun experto en protección de datos: finalidade, encadre, cartelaría, prazos e información ao persoal. Sen intermediarios comerciais, sen plantillas xenéricas.
Falar cun experto